روزنامهها و نشریات فراوان، هر روز صبح دکههای روزنامه فروشیها را اشغال میکنند، بی آنکه در درج مطالب و اطلاع رسانی تفاوت زیادی نسبت به هم داشتهباشند. روزنامههای منسوب به جناح راست در نکوهش رقیب سیاسی، و مطبوعات چپ نیز در بزرگنمایی ضعفهای جناح راست قلم فرساییمیکنند و میان آنها چند جریده بیطرف به اطلاع رسانی در مقولات مختلف مشغولاند. تحلیلهای مختلف با دیدگاههای متفاوت از جریانهای سیاسی و مسایل اقتصادی و اجتماعی و اتفاقات هنری در کنار اخبار مربوط به دیگر رویدادهای روزمرهی همیشگی، مطالب کار شده در اغلب رسانههای مکتوب است. تأمل و دقت در این نوشتهها ما را با واقعیتی تلخ آشنامیکند؛ پرداختن به منافع حزبی، گروهی و شخصی اصلیترین مشخصههای اغلب روزنامههاست که در آنها کمترین توجه به مقولههای دین و قرآن بهعملمیآید. تنها درصد کمی از این روزنامهها و البته در فضایی محدود، اشتیاق چاپ اخبار قرآنی را از خود بروزمیدهند و تعداد اخبار چاپ شده فضای ناچیزی از صفحات این روزنامهها را به خود اختصاصمیدهد.
به سراغ چند تن از سردبیران روزنامههای صبح کشور میرویم و از آنها درباره کمتوجهی مطبوعات به اخبار قرآنی سئوال میکنیم. مطبوعات و وظایف قرآنی مطبوعات و وظایف قرآنی «پرداختن به اخبار قرآنی جزو وظایف روزنامهها نیست.» "فریدون صدیقی" سردبیر روزنامه "هموطن سلام" هر چند روزنامه تحت امرش گهگاه از اخبار و مطالب قرآنی استفاده میکند، اما با بیان این گفته، جامعهی مطبوعاتی را از هرگونه اتهامی مبرامیسازد. "صدیقی" میگوید: «اخبار قرآنی رسانه خودش را دارد. برنامههای قرآنی از شبکه قرآن رادیو و تلویزیون پخشمیشوند، ما صاحب اولین خبرگزاری قرآنی هستیم و به مناسبت ایام مختلف، سخنرانیها و همایشهای مربوط به قرآن را برگزارمیکنیم، بنابراین وظیفه زیادی برای روزنامهها باقینمیماند.» وی همچنین فراگیر نبودن بسیاری از اخبار قرآنی را از دیگر عوامل خودداری مطبوعات برای درج آنها ذکر میکند و میگوید: «وقتی که خبری بزرگ نیست و فراگیری ندارد احتیاجی به درج آن نیست. چاپ مصاحبهها و اخبار مربوط به مسابقات قرآنی در روزنامهها الزام دارد، اما رویدادهای یومیه قرآنی احتیاج به درخ خبر ندارد. باید توجه کرد که اخبار قرآنی محدود است، چرا که مفاهیم قرآنی در وجود ماست و دیگر به عنوان خبر، محسوب نمیشوند.» وی میافزاید: «از دیگر علتهای کم توجهی مطبوعات به این امر، اجتماعی و عمومی بودن روزنامههاست که موضوعات رومزره مردم در غالب خبر، گزارش و ... انعکاس مییابد، اما بدیهی است که ذات مطالب درون روزنامهها، روحانی و الهی است.» فرهنگ غرب، مطلوب روزنامهها "سیدرضا باقی" عضو شورای سردبیری روزنامه "جمهوری اسلامی" به مخالفت با سخنان "صدیقی" میپردازد. فرهنگ غرب، مطلوب روزنامهها از نظر "باقی" توجه رسانههای متکوب به فرهنگ غرب و فرهنگهای وارداتی از غرب نسبت به فرهنگ قرآنی بیشتر است.
وی میگوید: «متأسفانه فرهنگ قرآنی در جراید کشور طرفداری ندارد. امروزه وضعیت فلان هنرپیشه خارجی، چگونگی فروش فلان آهنگ غربی و ... در اولویت خبری هستند. وقتی که مطبوعات به این مسایل توجه دارند، نباید انتظار داشته باشیم که اخبار قرآنی در این رسانهها جایگاهی داشتهباشند.» این مسئول روزنامه "جمهوری اسلامی" که یک صفه از روزنامه را در روزهای چهارشنبه هر هفته به قرآن اختصاص میهد، با اشاره به هزینههای گزاف انتشار روزنامه میافزاید: «مسئولین جراید به این نکته توجه میکنند که مخاطبان چه اخباری را میپسندند و حتی اقدام به چاپ مطالب زرد نیز میکنند، اما از این نکته غافل شدهاند که مردم نسبت به قرآن اقبال دارند و اگر اخبار قرآنی را با زبان و گرایش روز منتشر کنند آنها نیز به سراغ اخبار قرآنی خواهند رفت.» "باقی" همکاری رسانهها را در درج اخبار قرآنی خواستار شده و میگوید: «رسانهها باید سیاست همه گیر کردن اخبار قرآنی را پیگیری کنند تا فرهنگ قرآنی رواجپیداکند و با جمعآوری مخاطبین عمده به جایگاه خود در رسانهها دستیابد.» اخبار قرآنی شاداب نیستند "احمد مددی" موضوع جدیدی را مطرح میکند. سردبیر روزنامه بینالمللی "خبر" میگوید: «تهیه یک خبر قرآنی باید با نشاط صورتگیرد؛ مانند مقالات و خبرهای ورزشی که در آن شادابی است. قرآن کتاب ناطقی است که در آن تمام اصول دین به زبان نشاط و رحمت خدا گنجانده شده است اما کسانی که اخبار قرآنی را مینویسند این نکته را مورد توجه قرارنمیدهند، تنها در صورت رعایت این نکته است که میتوان اخبار قرآنی را در مطبوعات درجکرد.» وی بروز سیاستهای تشویقی وزارت ارشاد را برای افزایش درج اخبار قرآنی در مطبوعات مفید اعلام کرده و میگوید: «سیاستهای تشویقی وزارت ارشاد در این زمینه تأثیر بسزایی خواهدداشت. اگر برای روزنامههایی که اخبار قرآنی را پوشش میدهند تسهیلاتی وجود داشته باشد، آمار جرایدی که به این نوع اخبار بهاء میدهند، افرایشخواهدیافت. اخبار قرآنی شاداب نیستند "مددی" همچنین برگزاری میزگردی با حضور مدیرمسئولان و سردبیران روزنامهها را از دیگر راههای موثر برای بسط و گسترش حوزههای قرآنی در جراید عنوانکرد. وزارت ارشاد واخبار قرآنی سردبیر روزنامه "اعتماد" در دفاع از طرحهای پیشنهادی "مددی" وظیفه وزارت ارشاد را در این زمینه حیاتی میداند.
"بهروز بهزادی" دراینباره میگوید: «برخلاف آنچه که بیان میشود، روزنامهها تاحدود معقول به اطلاع رسانی اخبار قرآنی اهمیت نشان میدهند، اما به صورت کمی و نه کیفی، وزارت ارشاد باید مطالب درون روزنامهها را کنترل و بررسیکند و کیفیت این اخبار قرآنی را بسنجد و با اعمال نفوذ خود کیفیت را جایگزین کمیت کند.» وی میافزاید: «چون در مملکت اسلامی زندگی میکنیم، قرآن باید در مطالب روزنامهها جاری شود و درون گزارشها، تحلیلها و مقالات ما آوردهشود، اگر این مطالب قرآنی را جدا از موارد ذکر شده، چاپ کنیم، قدرت تأثیرگذاری خود را از دستخواهندداد.» وزارت ارشاد واخبار قرآنی وی پیشنهاد دیگری برای افزایش آمار اخبار قرآنی در روزنامهها دارد: «مطبوعات تجاری هستند و باید هزینههای خود را تأمینکنند، بنیادهای فعال در امر فعالیتهای قرآنی میتوانند، با تأمین بخشی از هزینه انتشار ویژه نامههای قرآنی توسط جراید، هم فعالیتهای خود را منعکسکنند و هم به نوعی فرهنگ قرآن را به دست افراد متخصص (روزنامه نگار) ترویج دهند.» محدودیت برای اخبار قرآنی "سعید افسر" عضو شورای سردبیری روزنامه "ایران" محدودیت اخبار قرآنی را از دلایل کم بودن حجم این اخبار در مطبوعات میداند. وی میگوید: «آنچه که بیشتر از انعکاس اخبار قرآنی اهیمت دارد، تنظیم اخباری است که منتشر میشود.یعنی این اخبار تقریباً کم است و یا موضوع آن برای خوانندگان خیلی جذاب نیست. تولید اخبار قرآنی نیازی است که باید روی آن سیاستگذاری انجام شود تا دربرگیری آن بیشتر شود.» "افسر" در ادامه میگوید: «ما چیزی داریم به نام قرآن که به مانند موضوعات دیگر نمیشود روی آن مانور داد. اما در مورد تحقیقات و پژوهشهای قرآنی میشود اطلاعرسانیکرد. موضوع قرآن ثابت است و تنها به انتشار اخبار حول تولیدات و انتشارات این حوزه و یا پژوهشهای آن است که میتوان به اطلاع رسانی قرآنی پرداخت.» وی با اشاره به وجود وسواسهای و دقتها در امر نشر پژوهشهای قرآنی به "ایکنا" میگوید: «مطالب قرآنی کار شده باید مستندات علمی به همراه داشتهباشد، صرف انتشار مطالب قرآنی مطرح نیست چرا که هرگونه تفسیر غیرواقعی میتواند تأثیر منفی در جامعه به خصوص نسل جوان داشته باشد.» محدودیت برای اخبار قرآنی مطبوعات قرآنی تشویق میشوند کمبودها، موجودها، درخواستها و پیشنهادهایی از سوی برخی سردبیران مطبوعات صبح کشور عنوان شد. وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی و به تبع آن معاونت مطبوعات داخلی این وزارت بیشترین وظیفه را برای الزام روزنامهها به درج اخبار قرآنی دارند. "محمدمختارپور" معاونت مطبوعات داخلی وزارت ارشاد جایگاه قرآن در مطبوعات کشور را نامطلوب ارزیابی کرده و میگوید: «به نظر من باتوجه به نقش قرآن به عنوان مهمترین منبع الهی دین و فرهنگ ما باید گفت که، متأسفانه مطبوعات به آن بهای لازم را نمیدهند. و نسبت به تروج فرهنگ قرآن مسئولیتی را متوجه خود نمیدانند البته این بدان معنا نیست که در نشریات ما فعالیتهای قرآنی انجام نمیشود و یا نشریات قرآنی نداریم، اما مقابل هزار و چند صد نشریه، در مجموع و به طور میانگین که محاسبه کنیم، معارف قرآنی در دنیای نشریات ما مورد بیتوجهی و کمتوجهی قرارمیگیرد.» "مختارپور" در ادامه از ارائه تسهیلات به فعالان قرآنی مطبوعاتی خبرمیدهد و میگوید: «برنامههایی در دست تدوین است که طی آن از نشریات فعال در حوزه قرآنی حمایتخواهدشد؛ به عنوان مثال، در طول ماه مبارک رمضان عنوانشد هر نشریهای که اخبار قرآنی را به خود پوششدهد موردحمایتقرارمیگیرد و طبق جمعبندیهای به عمل آمده نسبت به اهدای کاغذ تشویقی به این نشریات اقدامشد و این تصمیم گرفته شدهاست تا این حمایت تشویقی در طول سال نیز همچنان پابرجابماند.» وی در تصریح سخنان خود افزود: «در حال حاضر این حمایت برای نشریات بوده و قصد داریم این حمایت را به تمامی روزنامهها، روزنامهنگاران، عکاسان، فعالان عرصه مطبوعات و ... نیز بسط و گسترش دهیم.» مطبوعات قرآنی تشویق میشوند بحث حمایت و تشویق موضوعی بود که توسط برخی سردبیران مطرحشد و حالا معاون مطبوعاتی وزیر ارشاد از تدوین این طرح خبرمیدهد باشد که توجه کردن به اخبار قرآنی توسط رسانههای مکتوب، الکترونیکی و سمعی و بصری راهی باشد برای وارد شدن بیش از پیش قرآن در قلوب و زندگی مردم! |